ਜ਼ੂਨੋਸਿਸ ਉਹ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਲਾਗ ਵਾਇਰਸ, ਬੈਕਟੀਰੀਆ, ਪਰਜੀਵੀਆਂ, ਜਾਂ ਫੰਜਾਈ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਸੰਕਰਮਿਤ ਜਾਨਵਰਾਂ, ਚਿੱਚੜਾਂ ਜਾਂ ਮੱਛਰਾਂ ਵਰਗੇ ਵੈਕਟਰਾਂ ਨਾਲ ਸਿੱਧੇ ਸੰਪਰਕ ਰਾਹੀਂ, ਜਾਂ ਅਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਦੂਸ਼ਿਤ ਭੋਜਨ, ਪਾਣੀ, ਜਾਂ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀਆਂ ਸਤਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਫੈਲਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਹਨਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਡਿਪਟੀ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਮੋਗਾ ਡਾ ਹਿਮਾਂਸ਼ੂ ਸਿਆਲ ਨੇ ਕੀਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵ ਯੂਨੋਸਿਸ ਦਿਵਸ ਜੋ ਕੇ ਹਰ ਸਾਲ ਅੱਜ ਦੇ ਦਿਨ 6 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਾਨਵਰਾਂ ਤੋਂ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰਨ ਲਈ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਹਨਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕੁਝ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਰੇਬੀਜ਼, ਸੰਕਰਮਿਤ ਕੁੱਤਿਆਂ ਜਾਂ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਕੱਟਣ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਬਰੂਸੈਲੋਸਿਸ, ਜੋ ਕਿ ਗੈਰ-ਪਾਸਚੁਰਾਈਜ਼ਡ ਡੇਅਰੀ ਜਾਂ ਸੰਕਰਮਿਤ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਦੁਆਰਾ ਫੈਲਦਾ ਹੈ; ਐਂਥ੍ਰੈਕਸ, ਸੰਕਰਮਿਤ ਜਾਨਵਰਾਂ ਜਾਂ ਮਿੱਟੀ ਤੋਂ ਬੀਜਾਣੂਆਂ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਉਹਨਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਾਰੀਆਂ ਉੱਭਰ ਰਹੀਆਂ ਛੂਤ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ 60% ਤੋਂ ਵੱਧ ਜ਼ੂਨੋਟਿਕ ਹਨ, ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਤਿੰਨ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਨਵੇਂ ਪਛਾਣੇ ਗਏ ਮਨੁੱਖੀ ਰੋਗਾਣੂਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ 75% ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਹਨ।
ਡਾ ਹਿਮਾਂਸ਼ੂ ਸਿਆਲ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਜ਼ੂਨੋਟਿਕ ਖ਼ਤਰਾ ਖਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇਸਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਮਨੁੱਖੀ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ-ਅਧਾਰਤ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਗੰਭੀਰ ਹੈ। ਬਰੂਸੈਲੋਸਿਸ ਡੇਅਰੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਚਿੰਤਾ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ; ਸ਼ਹਿਰੀ ਕੇਂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਨਸੂਨ ਹੜ੍ਹਾਂ ਦੌਰਾਨ ਲੈਪਟੋਸਪਾਇਰੋਸਿਸ ਵਧਦਾ ਹੈ; ਜਾਪਾਨੀ ਇਨਸੇਫਲਾਈਟਿਸ – ਸੂਰਾਂ ਤੋਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਮੱਛਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸੰਚਾਰਿਤ – ਹਰ ਸਾਲ ਸੈਂਕੜੇ ਜਾਨਾਂ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਸਕ੍ਰਬ ਟਾਈਫਸ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਉੱਚ ਮੌਤ ਦਰ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਘੱਟ ਨਿਦਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰੇਬੀਜ਼ ਇੱਕ ਦਬਾਅ ਵਾਲਾ ਮੁੱਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਕੱਲੇ ਭਾਰਤ ਹੀ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਰੇਬੀਜ਼ ਮੌਤਾਂ ਦਾ 36% ਹੈ।
ਡਾ ਹਿਮਾਂਸ਼ੂ ਸਿਆਲਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਟੀਕਾਕਰਨ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਰੇਬੀਜ਼ ਮੌਤ ਦਰ ਵਿੱਚ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਗਿਰਾਵਟ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਇੱਕ ਸਮਾਂ-ਰੇਖਾ ਚਾਰਟ, ਚੱਲ ਰਹੀ ਪ੍ਰਗਤੀ ਅਤੇ ਪਾੜੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਉਜਾਗਰ ਕਰੇਗਾ।
ਜ਼ੂਨੋਸਿਸ ਦੇ ਵਧ ਰਹੇ ਖ਼ਤਰੇ ਦਾ ਹੱਲ ਵਨ ਹੈਲਥ ਪਹੁੰਚ ਅਪਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਹੈ – ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਰਣਨੀਤੀ ਜੋ ਲੋਕਾਂ, ਜਾਨਵਰਾਂ, ਪੌਦਿਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਂਝੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿਚਕਾਰ ਆਪਸੀ ਸਬੰਧ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਜ਼ੂਨੋਟਿਕ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਡਾਕਟਰਾਂ, ਡਾਕਟਰਾਂ, ਵਾਤਾਵਰਣਵਾਦੀਆਂ ਅਤੇ ਨੀਤੀ ਨਿਰਮਾਤਾਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਤਾਲਮੇਲ ਵਾਲੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮੁੱਖ ਰਣਨੀਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਾਨਵਰਾਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਮਾਰੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਾ, ਕਿਸਾਨਾਂ ਅਤੇ ਪਾਲਤੂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕਾਂ ਨੂੰ ਸਫਾਈ ਅਤੇ ਟੀਕਾਕਰਨ ਬਾਰੇ ਸਿੱਖਿਅਤ ਕਰਨਾ, ਪਸ਼ੂਆਂ ਅਤੇ ਪੋਲਟਰੀ ਫਾਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਖ਼ਤ ਜੈਵ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ, ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਵਪਾਰ ‘ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਉਣਾ, ਅਤੇ ਅੰਤਰ-ਖੇਤਰੀ ਸਹਿਯੋਗ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿ
ਤ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
